De transportsector in Frankrijk heeft in 2024 een jaar van contrasten gekend. Aan de ene kant zijn er recordaantallen reizigers op het spoorwegnet. Aan de andere kant staat het Europese wegvervoer nog steeds onder druk, met samengeperste marges en verscherpte regelgeving. Het begrijpen van deze dynamieken stelt ons in staat te anticiperen op wat er gaat veranderen voor zowel professionals als reizigers.
Nieuwe CO2-normen voor vrachtwagens: wat de Europese verordening van 2024 verandert
De verordening (EU) 2024/1610 van 14 mei 2024 legt een pad voor de vermindering van CO2-uitstoot op voor nieuwe zware bedrijfsvoertuigen, berekend op basis van een referentie die in 2019 is vastgesteld. Vrachtwagens zijn nu onderworpen aan dezelfde decarbonisatie-logica’s als lichte voertuigen.
Fabrikanten moeten steeds minder vervuilende vrachtwagens verkopen, anders riskeren ze financiële sancties. Voor transportbedrijven is de consequentie direct: de vernieuwing van de vloot kost meer, omdat alternatieve aandrijvingen (elektrisch, waterstof, biogas) duurder zijn in aanschaf dan een klassieke diesel.
Deze verordening versnelt ook de uitrol van oplaadinfrastructuur, in het kader van de AFIR-verordening die in het voorjaar van 2024 van kracht werd. Vervoerders die deze transitie anticiperen, hebben een concurrentievoordeel. Degenen die wachten, lopen het risico de stijgende kosten te ondervinden zonder hun vloot voor te bereiden.
Om de evolutie van deze onderwerpen te volgen, bieden de transportinformatie op Actualités Voyages de mogelijkheid om een oogje te houden op de grote trends in de sector, van vracht tot reizigersmobiliteit.
Totaal transportuitgaven in Frankrijk: een stijging in 2024
De totale transportuitgaven in Frankrijk hebben in 2024 536,8 miljard euro bereikt, wat een stijging van 2,5 % in waarde betekent ten opzichte van 2023. Dit bedrag overschrijdt met meer dan 20 % het niveau van vóór de gezondheidscrisis. Het transport heeft niet alleen zijn ritme herwonnen: het heeft het overtroffen.
Waarom deze stijging? Deze komt voornamelijk van de collectieve vervoersdiensten, waarvan de uitgaven met 8,4 % zijn gestegen, in een context waarin de prijzen van deze diensten stabiel zijn gebleven. Huishoudens hebben dus meer gereisd met de trein, bus en metro, zonder inflatie op de tickets te ondervinden.
De uitgaven voor individueel vervoer (auto, motor) zijn veel langzamer gestegen, met slechts 0,4 %. Individueel vervoer vertegenwoordigt nog steeds ongeveer 80 % van de vervoersuitgaven van huishoudens exclusief verzekering, maar het relatieve gewicht neemt af ten gunste van collectief vervoer.
Investeringen in infrastructuur
De investeringsuitgaven in transportinfrastructuur zijn met 3,9 % gestegen tot 27,3 miljard euro. Deze stijging betreft drie hoofdposten:
- Het wegennet, dat het grootste aandeel absorbeert ondanks de prioriteit die aan het spoor wordt gegeven
- Het hoofdspoorwegnet, met projecten voor regeneratie en modernisering van bestaande lijnen
- Stedelijk collectief vervoer, ondersteund door tramprojecten, bussen met een hoog serviceniveau en metro-uitbreidingen in Île-de-France
De belastinginkomsten gerelateerd aan transport hebben 66 miljard euro bereikt, een stijging van 5,4 %. De staat en de lokale overheden vangen dus een steeds groter deel van de rijkdom die door de sector wordt gegenereerd.
Europese wegvervoer: een nog fragiele vraag in 2024
De Franse macro-evaluatie verbergt een hardere realiteit voor het wegvervoer op Europese schaal. De vraag naar wegvervoer is in Europa zwak gebleven, met druk op de prijzen en marges die blijven krimpen voor vervoerders.
De kosten zijn daarentegen niet gedaald. Brandstof, lonen, tol, naleving van regelgeving: elke post weegt zwaarder. Voor een wegvervoerbedrijf voor goederen slinkt de winstgevendheid mechanisch wanneer de tarieven stagneren en de lasten toenemen.
Dit onevenwicht treft vooral kleine bedrijven. Grote vlootbedrijven kunnen volumes onderhandelen en hun ritten optimaliseren met behulp van geavanceerde logistieke tools. De zelfstandige vervoerders hebben deze speelruimte niet.
De impact op de Franse markt
In Frankrijk blijft het wegvervoer van goederen de dominante modus voor binnenlandse stromen. De concurrentie met het spoor en de binnenvaart bestaat op papier, maar in de praktijk verzorgt de vrachtwagen de meerderheid van het Franse binnenlands vrachtvervoer.
De druk van regelgeving (CO2-normen, sociale regels, verscherpte technische controles) duwt de sector naar consolidatie. De overnames van transportbedrijven nemen toe, en de spelers die overleven zijn degenen die investeren in opleiding, digitalisering en de energietransitie van hun vloot.
Spoorvervoer en stedelijke mobiliteit: de positieve signalen van 2024
Het spoorvervoer heeft in 2024 een nieuw record van reizigersaantallen geregistreerd. Alle diensten (TGV, TER, Intercités, Transilien) hebben hun aanbod en hun reizigersaantallen zien toenemen, volgens de Autoriteit voor Transportregulering.
- Het aanbod van treinen is aanzienlijk toegenomen, met meer ritten op de meest gevraagde lijnen
- De kwaliteit van de service is aanzienlijk verbeterd na zes opeenvolgende jaren van achteruitgang
- De gemiddelde prijsontwikkelingen zijn gematigd gebleven in vergelijking met de algemene inflatie
De sectoren die openstaan voor concurrentie vertonen een betere beheersing van prijzen en kosten. De geleidelijke komst van alternatieve operators op bepaalde regionale lijnen begint meetbare effecten te hebben op de kwaliteit en tarieven.
In Île-de-France is het gebruik van het openbaar vervoer in 2024 versneld, vooral door de Olympische en Paralympische Spelen in Parijs. Het evenement heeft geleid tot een toestroom van reizigers op het netwerk van Île-de-France, maar heeft ook de capaciteitslimieten van bepaalde lijnen aan het licht gebracht.
Het luchtvervoer in Île-de-France heeft zijn herstel voortgezet zonder het niveau van vóór de gezondheidscrisis te bereiken. Binnenlandse vluchten nemen af ten gunste van de trein op verbindingen waar de TGV een vergelijkbare reistijd biedt.
Het jaar 2024 heeft dus een geleidelijke verschuiving van het gebruik naar het spoor en het stedelijk collectief vervoer bevestigd. Deze beweging wist de dominantie van het wegvervoer niet te wissen, noch de structurele moeilijkheden van de vracht. Maar het schetst een landschap waarin elke modus zijn relevantie moet rechtvaardigen op basis van prijs, betrouwbaarheid en ecologische voetafdruk.
